Geschiedenis van Valencia

In het jaar 138 v.Chr. stichtte de consul Decimus Junius Brutus Valentia als rustplaats voor zijn veteranenlegionairs. Gelegen op een riviereiland in de Turia werd de stad geboren onder het teken van moed. Hoewel ze werd verwoest tijdens de Sertoriaanse oorlogen (75 v.Chr.), legde deze eerste nederzetting het “nulpunt” vast op de huidige Almoina, waardoor het lot van de stad voor altijd verbonden werd met de vruchtbaarheid van haar land en de nabijheid van de Middellandse Zee.

Na een periode van vergetelheid herrees Valencia onder het bewind van Augustus. In de 2e eeuw bereikte de stad haar Romeinse hoogtepunt, met infrastructuren zoals een circus met plaats voor 10.000 toeschouwers. De stad was georganiseerd rond het Forum, op het kruispunt van de Cardo en de Decumanus. Tegenwoordig is een wandeling door de Calle Caballeros alsof je over dat klassieke stratenplan loopt, terwijl je in het Centro de Arte Hortensia Herrero de indrukwekkende resten van de originele tribunes van dat grote Romeinse circus kunt bewonderen.

Met het verval van het Romeinse Rijk ging Valencia een periode van verandering in, gekenmerkt door de aanvaarding van het christendom en de komst van de Visigoten. De stad trok zich in zichzelf terug en werd een bisschoppelijke zetel van groot religieus belang. Uit deze periode van “duisternis” en overgang is een verborgen schat bewaard gebleven: de Archeologische crypte van de gevangenis van San Vicente, waar de resten van een bisschoppelijke apsis en een doopkapel het begin van het christelijke Valencia vertellen.

In het jaar 714 veranderde de komst van de moslims op vreedzame wijze het uiterlijk en de ziel van de stad. Omgedoopt tot Balansiya, werd de stad een centrum van kennis. Het grootste Arabische erfgoed was niet van steen, maar van water: het complexe irrigatiesysteem dat de Valenciaanse huerta deed ontstaan. Deze erfenis leeft elke donderdag voort in het Watertribunaal, de oudste nog actieve gerechtelijke instelling ter wereld, die al meer dan duizend jaar irrigatiegeschillen beslecht.

De fragmentatie van het kalifaat maakte Balansiya kwetsbaar. Het meest legendarische moment was de verovering door Rodrigo Díaz de Vivar, El Cid, die in 1094 heer van de stad werd. Na zijn dood kwam de macht in handen van de Almoraviden en later de Almohaden, rijken uit Noord-Afrika die een streng militair regime oplegden. Deze anderhalve eeuw van voortdurende oorlogen en machtswisselingen verzwakte de stad en effende het pad voor de definitieve verovering door Jaume I.

Op 9 oktober 1238 trok Jaume I de Veroveraar de stad binnen, waarmee het begin van de christelijke periode werd ingeluid. De vorst gaf Valencia eigen wetten, de Furs, die de rechten van de inwoners en de identiteit van het Koninkrijk Valencia vastlegden. Op de plaats van de voormalige moskee werd in 1262 de eerste steen gelegd van de Kathedraal, waarmee het centrum van burgerlijke en religieuze macht werd geconsolideerd dat, twee millennia later, nog steeds het kloppende hart van het historische centrum vormt.

Valencia stelde haar moed op de proef toen de koning van Castilië, Pedro I “de Wrede”, de stad twee keer belegerde zonder haar te kunnen veroveren. Deze prestatie leverde haar de titel “Tweemaal Trouw” op, weergegeven door de twee “L’s” op het huidige wapen. Om de verdediging te versterken werd de stadsmuur uitgebreid en werden de indrukwekkende Torres de Serranos (1392) gebouwd. Ontworpen als triomfpoort en verdedigingsbastion, zijn ze vandaag een van de beste voorbeelden van de Europese burgerlijke gotiek.

Valencia was in de 15e eeuw de belangrijkste stad van de Kroon van Aragón. Haar economische bloei, aangedreven door de zijdehandel, ging gepaard met een ongekende artistieke en literaire explosie. Het was de tijd van de Borgia-pausen en de bouw van de Zijdebeurs, het hoogtepunt van de burgerlijke gotiek. In 1437 werd de pracht van de stad bekroond met de komst van de Heilige Graal naar de kathedraal. Valencia werd zo een cultureel en religieus baken, stichtte haar Universiteit en trok geleerden uit heel Europa aan.

Na de pracht van de vorige eeuw begon de 16e eeuw met de opstand van de Germanías, een opstand van de lokale gilden tegen de misbruiken van de adel. De nederlaag van de “agermanats” door toedoen van de koninklijke troepen leidde tot het onderkoningschap van Germana de Foix. Haar bewind was een periode van harde repressie die het einde van de gilde-autonomie betekende. Als symbool van haar macht en nalatenschap stichtte zij samen met de hertog van Calabrië het Klooster van San Miguel de los Reyes, een juweel van de Valenciaanse renaissance waar beiden vandaag rusten.

Het jaar 1707 markeerde een van de meest traumatische hoofdstukken. Na de Slag bij Almansa tijdens de Spaanse Successieoorlog schafte Filips V de Furs af via het Decreet van Nueva Planta. Valencia verloor zijn politieke autonomie en zijn middeleeuwse privileges. Als symbool van dit verzet hangt het portret van de vorst ondersteboven in het museum van Xàtiva, als herinnering aan het einde van een Valencia dat zichzelf bestuurde.

De 19e eeuw begon met de heroïsche verdediging tegen de troepen van Napoleon (1808–1812); een daad van moed die de stad de lauriertakken op haar wapen opleverde en sporen van kanonschoten achterliet op de Torres de Quart. Decennia later, in 1865, brak Valencia haar stenen gordel open: de sloop van de stadsmuren maakte de aanleg van de Ensanche mogelijk. Deze nieuwe wijk met brede straten en modernistische parels, zoals de Mercado de Colón, symboliseerde de geboorte van het moderne Valencia.

Valencia werd in 1936 de hoofdstad van de Republiek, het laatste toevluchtsoord van de regering vóór de nederlaag. De overwinning van Franco in 1939 dompelde de stad onder in een harde dictatuur, gekenmerkt door politieke repressie en het onderdrukken van de Valenciaanse identiteit. In deze context vond de tragische overstroming van 1957 plaats, die de stad onder water zette en leidde tot het omleggen van de Turia. Met de komst van de democratie in 1975 herwon Valencia eindelijk zijn vrijheden en zijn instellingen.

Valencia is vandaag het levende resultaat van haar vermogen om zichzelf steeds opnieuw uit te vinden. De Ciutat de les Arts i les Ciències, gebouwd op de oude rivierbedding van de Turia, symboliseert hoe een ramp en een dictatuur plaatsmaakten voor een groen hart en creatieve vrijheid. Als Europese Groene Hoofdstad in 2024 kijkt de stad naar de toekomst zonder haar wortels te vergeten: ze beschermt haar Arabische huerta, eert haar gotische zijde-erfgoed en viert haar licht. Een Romeins verleden en een moderne puls in een eeuwige stad.